GST 2.0 लागू होणार: दोन-स्लॅब कररचना जाहीर, नवीन दर २२ सप्टेंबरपासून अंमलात

GST 2.0 लागू होणार: दोन-स्लॅब कररचना जाहीर, नवीन दर २२ सप्टेंबरपासून अंमलात

नवी दिल्ली/प्रतिनिधी – वर्षा चव्हाण

४ सप्टेंबर २०२५ –
जीएसटी परिषदेच्या ऐतिहासिक ५६व्या बैठकीत केंद्र सरकारने देशात “GST 2.0” लागू करण्याचा निर्णय घेतला आहे. याअंतर्गत पुर्वीच्या ५%, १२%, १८% आणि २८% अशा अनेक स्लॅब्सच्या जागी आता केवळ दोन मुख्य स्लॅब – 5% आणि 18% – लागू केले जातील. ‘सिन गुड्स’ व लक्झरी वस्तूंवर मात्र 40% दर कायम राहणार आहे. हे सर्व नवीन दर २२ सप्टेंबर २०२५पासून, नवरात्रीच्या पहिल्या दिवशी, देशभर लागू होतील.

🔹 मुख्य करस्ट्रक्चर:

5%: सर्वसामान्य वापराच्या वस्तू व सेवा

18%: बहुतेक सेवा व किंचित महागड्या वस्तू

40%: तंबाखू, पानमसाला, सिगारेट आणि सुपर लक्झरी वस्तूंवर

🧾 GST मधून सूट मिळालेल्या महत्त्वाच्या वस्तू व सेवांमध्ये:

व्यक्तिगत आरोग्य आणि जीवन विमा योजना: पूर्णपणे करमुक्त

दूध व दुग्धजन्य पदार्थ: UHT दूध, पनीर, पिझ्झा ब्रेड, खाखरा, चपाती

शैक्षणिक साहित्य: इरेझर यांसारख्या वस्तूंवर आता GST शून्य

🛍️ GST दर कपात झालेल्या वस्तू (पूर्वीच्या तुलनेत):

वस्तू जुना दर नवीन दर

केसांचा तेल, साबण, टूथपेस्ट, सायकली, भांडी 12-18%(पूर्वी) / 5%
मेडिकल ऑक्सिजन, गॉज, बँडेजेस, डायग्नोस्टिक किट्स 12%(पूर्वी)/ 5%
एसी, टीव्ही, डिशवॉशर 28%(पूर्वी)/ 18%
लहान कार (1200cc पेक्षा कमी, 4 मीटरपेक्षा लहान) 28%(पूर्वी)/ 18%
इलेक्ट्रिक वाहनं 5%(पूर्वी)/ 5% (बदल नाही)

🧘‍♂️ सेवा क्षेत्रात मोठा दिलासा:

जिम, सलून, योगा सेंटर, बार्बर सेवा: आता फक्त 5% GST (पूर्वी 18%)

सर्व प्रकारच्या जीवन व आरोग्य विमा योजना (व्यक्तिगत): आता पूर्णपणे GST मुक्त

🧶 उद्योगांसाठी महत्त्वाचे दर बदल:

कपड्यांचा उद्योग: मॅनमेड फायबर – 18% → 5%, मॅनमेड यार्न – 12% → 5%

खते व शेतीसाठी वापरले जाणारे रसायनं: सल्फ्युरिक अ‍ॅसिड, नायट्रिक अ‍ॅसिड, अमोनिया – 18% → 5%

📉 राज्यांच्या चिंता आणि महसूल परिणाम:

GST दर कपातमुळे काही राज्यांनी ₹80,000 कोटी ते ₹1.5 लाख कोटींच्या महसूल घटेचा अंदाज व्यक्त केला आहे. मात्र, सर्व निर्णय संमतीने घेतले गेले आणि मतदानाची गरज भासली नाही. केंद्र सरकारनुसार, या निर्णयाचा एकूण महसूल परिणाम सुमारे ₹48,000 कोटी असेल.

📌 GST 2.0 का महत्त्वाचं?

विविध दरांमुळे निर्माण होणारे करविवाद व वर्गीकरण समस्यांवर नियंत्रण

Inverted Duty Structure चं समाधान – म्हणजेच इनपुटवर जास्त आणि आउटपुटवर कमी कर

MSME, शेतकरी, महिला, तरुण आणि ग्राहकांना थेट दिलासा

व्यवसायांसाठी रिफंड्स व रजिस्ट्रेशन प्रक्रिया अधिक सोपी आणि स्वयंचलित

🗣️ महत्त्वपूर्ण प्रतिक्रिया:

> “ही सुधारणा फक्त दर कमी करणारी नाही, तर संरचनात्मक सुधारणा आहे. या निर्णयामुळे सामान्य नागरिक, शेतकरी, लघुउद्योग, महिला व तरुणांना थेट फायदा होईल.”
– निर्मला सीतारामन, केंद्रीय वित्तमंत्री

> “दरसुसंगतीमुळे ग्राहकांना फायदा होईल आणि मागणी वाढेल. उद्योग GST 2.0 ला पूर्ण पाठिंबा देतील.”
– चंद्रजित बॅनर्जी, महासंचालक, CII

📅 नवीन दर कधीपासून लागू?

✅ २२ सप्टेंबर २०२५पासून, देशभरात नव्या दरांची अंमलबजावणी

GST 2.0 ही एक ऐतिहासिक पायरी असून करप्रणाली अधिक पारदर्शक, स्थिर आणि जनहितकारी करण्याकडे केंद्र सरकारचा हा निर्णायक टप्पा आहे.