संशयास्पद ब्रीफकेस अन् दहशतवादी हल्ल्याची परिस्थिती; BDDS पथकासह बारामती शहर पोलिसांची मॉक ड्रिल.
४० पोलीस अंमलदार व होमगार्ड जवानांचा सहभाग!
बारामती, प्रतिनिधी – वर्षा चव्हाण
गर्दीच्या सार्वजनिक ठिकाणी अचानक दहशतवादी हल्ल्याची परिस्थिती निर्माण झाल्यास पोलीस यंत्रणेने किती वेगाने, शिस्तबद्धपणे आणि समन्वयाने प्रतिसाद द्यावा, याची प्रत्यक्ष चाचणी घेण्यासाठी बारामती एस.टी. स्टँड येथे बारामती शहर पोलीस स्टेशन आणि Bomb Detection and Disposal Squad (BDDS) यांच्या संयुक्त विद्यमाने विशेष मॉक ड्रिल घेण्यात आली. या सरावादरम्यान दोन काल्पनिक संशयितांना ताब्यात घेणे, बॉम्बसदृश ब्रीफकेस सुरक्षितरीत्या विलगीकरण करणे तसेच BDDS पथकाकडून संशयास्पद वस्तू निष्प्रभ करण्याचे प्रात्यक्षिक करण्यात आले.
ही मॉक ड्रिल पोलीस अधीक्षक संदीप सिंह गिल्ल, अपर पोलीस अधीक्षक गणेश बिरादार आणि उपविभागीय पोलीस अधिकारी चैतन्य कदम यांच्या मार्गदर्शनाखाली, बारामती शहर पोलीस स्टेशनच्या प्रभारी परिविक्षाधीन DySP मनिषा ओमासे आणि पोलीस निरीक्षक श्रीशैल चिवडशेट्टी यांच्या संयुक्त पुढाकाराने व समन्वयातून पार पडली.
🟣दोन संशयितांना ताब्यात घेण्याचे प्रात्यक्षिक
बारामती एस.टी. स्टँडसारख्या सतत प्रवाशांची वर्दळ असलेल्या संवेदनशील ठिकाणी काल्पनिक आपत्कालीन परिस्थिती निर्माण करण्यात आली. या परिस्थितीत दोन संशयित दहशतवादी असल्याचे गृहीत धरून पोलिसांनी त्यांना ताब्यात घेण्याची कार्यवाही केली.
संशयितांच्या ताब्यातून बॉम्बसदृश ब्रीफकेस आढळल्यानंतर पोलिसांनी तत्काळ परिसर सुरक्षित करण्याची कार्यवाही केली. नागरिकांना संभाव्य धोक्याच्या क्षेत्रापासून दूर ठेवणे, गर्दी नियंत्रित करणे, घटनास्थळाला सुरक्षित घेरा घालणे आणि वरिष्ठ अधिकाऱ्यांना माहिती देणे या प्रक्रियेचा प्रत्यक्ष सराव करण्यात आला.
यानंतर प्रशिक्षित BDDS पथकाला घटनास्थळी पाचारण करून विशेष संरक्षक साधने व उपकरणांच्या सहाय्याने संशयास्पद ब्रीफकेस हाताळण्याचे आणि ती सुरक्षितरीत्या निष्प्रभ करण्याचे प्रात्यक्षिक करण्यात आले.
🟤‘मॉक ड्रिल म्हणजे केवळ प्रात्यक्षिक नव्हे, तर संकटापूर्वीची परीक्षा’
मॉक ड्रिलचा उद्देश केवळ एखाद्या घटनेचे नाट्यमय प्रात्यक्षिक करणे नसून, प्रत्यक्ष संकटाच्या वेळी पोलीस दलातील प्रत्येक अधिकारी आणि अंमलदाराने आपली भूमिका अचूकपणे पार पाडावी, हा आहे.
घटना घडल्यास पहिला प्रतिसाद कोण देणार, परिसर कसा सुरक्षित करायचा, नागरिकांना सुरक्षित ठिकाणी कसे हलवायचे, गर्दीचे व्यवस्थापन कसे करायचे, विशेष BDDS पथकाला घटनास्थळी सुरक्षित प्रवेश कसा द्यायचा आणि विविध यंत्रणांमध्ये समन्वय कसा राखायचा, याचा प्रत्यक्ष सराव या मॉक ड्रिलमध्ये करण्यात आला.
संशयास्पद वस्तू आढळल्यास तिला हात न लावणे, ती हलवू नये, परिसर रिकामा करणे आणि तातडीने वरिष्ठ अधिकारी व विशेष पथकाला माहिती देणे, या मूलभूत सुरक्षा प्रक्रियेवरही विशेष भर देण्यात आला.
🟡DySP मनिषा ओमासे यांचा आपत्कालीन सज्जतेवर भर
बारामती शहर पोलीस स्टेशनचा प्रभारी पदभार स्वीकारल्यानंतर परिविक्षाधीन DySP मनिषा ओमासे यांनी प्रतिबंधात्मक पोलिसिंगसोबतच आपत्कालीन परिस्थितीतील पोलिस दलाची तयारी आणि प्रतिसाद क्षमतेवर विशेष भर दिला आहे.
आपत्कालीन परिस्थितीत प्रत्येक पोलीस अंमलदाराला आपली जबाबदारी स्पष्टपणे माहिती असणे आवश्यक आहे. कोणत्या क्षणी कोणाला माहिती द्यायची, घटनास्थळ कसे सुरक्षित करायचे, नागरिकांची सुरक्षितता कशी प्रथम प्राधान्याने राखायची आणि विशेष पथकाला कार्यवाहीसाठी आवश्यक वातावरण कसे उपलब्ध करून द्यायचे, यासाठी प्रत्यक्ष सराव आवश्यक असल्याची भूमिका घेण्यात आली.
या मॉक ड्रिलमध्ये बारामती शहर पोलीस स्टेशनमधील एकूण ४० पोलीस अंमलदार आणि होमगार्ड जवानांनी सहभाग घेतला.
🔷पोलीस निरीक्षक श्रीशैल चिवडशेट्टी यांचा प्रत्यक्ष समन्वय
मॉक ड्रिलच्या स्थानिक नियोजनापासून ते घटनास्थळ नियंत्रणापर्यंत पोलीस निरीक्षक श्रीशैल चिवडशेट्टी यांनी प्रत्यक्ष समन्वयाची भूमिका बजावली.
पोलीस बंदोबस्त, कर्मचारी नियुक्ती, गर्दी नियंत्रण, घटनास्थळ सुरक्षित ठेवणे तसेच BDDS पथकाला आवश्यक कार्यक्षेत्र उपलब्ध करून देण्याची कार्यवाही यावेळी करण्यात आली.
एस.टी. स्टँडसारख्या गर्दीच्या ठिकाणी सराव करताना सामान्य प्रवाशांमध्ये अनावश्यक घबराट निर्माण होऊ नये, तसेच नागरिकांची सुरक्षितता अबाधित राहावी, यासाठीही विशेष दक्षता घेण्यात आली.
🟣BDDS पथकाकडून प्रत्यक्ष प्रात्यक्षिक
मॉक ड्रिलमध्ये BDDS पथकातील पोलीस उपनिरीक्षक किशोर अंबुडकर, GPSI बाळू वाईकर, पोलीस हवालदार रोहित आरवडे, पोलीस शिपाई यश कठाळे, पोलीस शिपाई जुबेर शेख, पोलीस शिपाई सुधीर घोरपडे आणि पोलीस शिपाई संभाजी पाटील तसेच प्रशिक्षित श्वान ‘मॉन्टी’ यांनी सहभाग घेतला.
BDDS पथकाने संशयास्पद वस्तू आढळल्यानंतर सामान्य पोलीस कर्मचाऱ्यांनी स्वतःहून त्या वस्तूला हात न लावता प्रथम परिसर सुरक्षित करणे आणि प्रशिक्षित विशेष पथकाला कार्यवाही करू देणे किती महत्त्वाचे आहे, याचे मार्गदर्शन केले.
विशेष संरक्षक साधने, प्रशिक्षित श्वान आणि इतर आवश्यक उपकरणांच्या सहाय्याने संशयास्पद वस्तूची तपासणी व सुरक्षितरीत्या निष्प्रभ करण्याची कार्यपद्धती यावेळी दाखविण्यात आली.
🔷एस.टी. स्टँडची निवड का?
बसस्थानक, रेल्वे स्टेशन, बाजारपेठ, शाळा-महाविद्यालय परिसर आणि मोठ्या सार्वजनिक कार्यक्रमांची ठिकाणे येथे मोठ्या प्रमाणावर नागरिकांची गर्दी असते. अशा ठिकाणी संशयास्पद वस्तू आढळल्यास किंवा कोणत्याही प्रकारची आपत्कालीन परिस्थिती निर्माण झाल्यास नागरिकांमध्ये घबराट पसरू न देता परिस्थिती नियंत्रणात आणणे हे पोलिसांसमोरील मोठे आव्हान असते.
यामुळेच बारामती एस.टी. स्टँडची निवड करण्यात आली. प्रत्यक्ष बसस्थानकाच्या वातावरणात मॉक ड्रिल घेतल्यामुळे पोलीस अधिकारी व कर्मचाऱ्यांना गर्दी व्यवस्थापन, प्रवेश-निर्गमन मार्ग सुरक्षित ठेवणे, नागरिकांना सुरक्षित अंतरावर हलविणे आणि BDDS पथकाशी समन्वय साधणे याचा प्रत्यक्ष अनुभव मिळाला.
🟢नागरिकांसाठीही महत्त्वाचा संदेश
सार्वजनिक ठिकाणी बेवारस बॅग, ब्रीफकेस, पॅकेट किंवा अन्य संशयास्पद वस्तू आढळल्यास नागरिकांनी त्या वस्तूला हात लावू नये, उघडू नये किंवा हलविण्याचा प्रयत्न करू नये.
आजूबाजूच्या नागरिकांना त्या वस्तूपासून दूर राहण्यास सांगावे आणि तात्काळ पोलिसांना माहिती द्यावी. पोलिस किंवा BDDS पथक घटनास्थळी आल्यानंतर त्यांच्या सूचनांचे पालन करावे.
तसेच अशा प्रसंगी घटनास्थळी अनावश्यक गर्दी करणे, फोटो किंवा व्हिडिओ काढण्यासाठी धोकादायक ठिकाणी जाणे अथवा अफवा पसरविणे टाळावे, असे आवाहन पोलिसांकडून करण्यात आले आहे.
🔸पहिल्या काही मिनिटांचा प्रतिसाद महत्त्वाचा
आपत्कालीन परिस्थितीत सुरुवातीच्या काही मिनिटांमध्ये घेतलेले निर्णय अत्यंत महत्त्वाचे ठरतात. त्यामुळे प्रत्येक पोलीस अंमलदाराला स्वतःची भूमिका माहिती असणे, नागरिकांना सुरक्षित ठेवणे आणि विशेष पथकाला तातडीने कार्यवाही करता येईल असे सुरक्षित कार्यक्षेत्र उपलब्ध करून देणे आवश्यक आहे.
या उद्देशाने घेण्यात आलेल्या मॉक ड्रिलमध्ये Response Time, Crowd Management, Emergency Preparedness आणि BDDS Coordination यांचा प्रत्यक्ष सराव करण्यात आला.
🟢‘प्रशिक्षणातूनच संकटाचा सामना करण्याची क्षमता’
मॉक ड्रिलच्या माध्यमातून प्रत्यक्ष आपत्कालीन परिस्थिती उद्भवण्यापूर्वीच संभाव्य त्रुटी आणि अडचणी ओळखता येतात. तसेच विविध पथकांमधील समन्वय अधिक मजबूत होतो आणि प्रत्येक अधिकारी-अंमलदाराची जबाबदारी स्पष्ट होते.
“आपत्कालीन प्रसंगी घाबरायचे नाही; प्रशिक्षण, समन्वय आणि योग्य प्रतिसादातून नागरिकांचे प्राण वाचवायचे,” या उद्देशाने बारामती शहर पोलिसांनी ही मॉक ड्रिल राबविली.
पोलीस अधीक्षक संदीप सिंह गिल्ल, अपर पोलीस अधीक्षक गणेश बिरादार आणि उपविभागीय पोलीस अधिकारी चैतन्य कदम यांच्या मार्गदर्शनाखाली, प्रभारी परिविक्षाधीन DySP मनिषा ओमासे आणि पोलीस निरीक्षक श्रीशैल चिवडशेट्टी यांच्या संयुक्त नेतृत्वाखाली झालेल्या या सरावातून बारामती शहर पोलीस दलाची आपत्कालीन परिस्थितीतील सज्जता आणि समन्वय क्षमता तपासण्यात आली.
“संशयास्पद वस्तूला हात नको; तात्काळ पोलिसांना माहिती द्या.”
“प्रशिक्षित पोलीस, सज्ज यंत्रणा आणि सुरक्षित नागरिक” हा संदेश या मॉक ड्रिलच्या माध्यमातून देण्यात आला.
