भेसळखोरांवर मुंढेंचा हल्लाबोल! ६० तासांत ५३ धाडी; पतंजलीच्या औषधांसह ७३ लाखांचा साठा जप्त..
अन्न व औषध प्रशासन (FDA) आयुक्तपदाची सूत्रे हाती घेतल्यानंतर तुकाराम मुंढे यांनी राज्यभरात धडक कारवाईचा सपाटा लावला आहे. पदभार स्वीकारल्यानंतर अवघ्या ६० तासांच्या आत राज्यातील विविध भागांमध्ये तब्बल ५३ धाडी टाकत त्यांनी भेसळखोर, नियमभंग करणारे व्यापारी आणि कायद्याचे उल्लंघन करणाऱ्या आस्थापनांना कडक इशारा दिला आहे. या कारवाईमुळे राज्यभरातील अन्न आणि औषध व्यवसायात मोठी खळबळ उडाली असून नागरिकांच्या आरोग्याशी खेळ करणाऱ्यांची आता खैर नसल्याचे स्पष्ट संकेत मिळाले आहेत.
मुंढे यांच्या नेतृत्वाखाली सुरू झालेल्या विशेष मोहिमेत अन्नपदार्थांसह औषधांच्या विक्री व साठवणुकीची तपासणी करण्यात आली. अनेक ठिकाणी संशयास्पद साठे, नियमांचे उल्लंघन आणि कायद्याचे भंग आढळून आले. विशेष म्हणजे, ‘औषधे व जादूटोणादी (आक्षेपार्ह जाहिराती) कायदा १९५४’ चा भंग केल्याप्रकरणी योगगुरू बाबा रामदेव यांच्या हरिद्वारस्थित मे. दिव्या फार्मसीकडून ‘पतंजली’ ब्रँडअंतर्गत उत्पादित औषधांची विक्री करणाऱ्या राज्यातील विविध आस्थापनांवर मोठी कारवाई करण्यात आली.
या कारवाईदरम्यान नागपूर, नाशिक, पुणे, मुंबई, कोकण, अमरावती आणि छत्रपती संभाजीनगर विभागातील अनेक आस्थापनांची तपासणी करण्यात आली. नागपूरमधून ७ लाख २६ हजार ७५५ रुपयांचा, नाशिकमधून ७ लाख १० हजार ९४५ रुपयांचा, पुण्यातून १४ लाख ६८ हजार ९८१ रुपयांचा, मुंबईतून १ लाख ८५ हजार ६०० रुपयांचा, कोकण विभागातून १८ लाख ५८ हजार रुपयांचा, अमरावतीमधून १ लाख ४२ हजार २२९ रुपयांचा आणि छत्रपती संभाजीनगरमधून ४८ हजार ७१८ रुपयांचा औषधसाठा जप्त करण्यात आला. या सर्व कारवायांमध्ये मिळून तब्बल ७३ लाख २४ हजार ६५६ रुपये किमतीची आयुर्वेदिक औषधे जप्त करण्यात आल्याची माहिती प्रशासनाकडून देण्यात आली आहे.
याशिवाय पुणे विभागात करण्यात आलेल्या आणखी एका महत्त्वाच्या कारवाईत दोन ॲलोपॅथी बनावट औषधांचा तब्बल २१ लाख ८३ हजार ४२८ रुपयांचा साठा जप्त करण्यात आला. बनावट औषधांचा हा साठा रुग्णांच्या आरोग्यासाठी गंभीर धोका निर्माण करू शकला असता. त्यामुळे FDA च्या या कारवाईकडे आरोग्य क्षेत्रातील महत्त्वाचे पाऊल म्हणून पाहिले जात आहे.
तुकाराम मुंढे हे कठोर, शिस्तप्रिय आणि परिणामकारक अधिकारी म्हणून ओळखले जातात. त्यांनी जबाबदारी स्वीकारताच अधिकाऱ्यांना सतर्कतेचे आदेश देत राज्यभर तपासणी मोहीम राबवली. त्यांच्या या आक्रमक भूमिकेमुळे अनेक जिल्ह्यांमध्ये अचानक तपासण्या सुरू झाल्या असून नियमभंग करणाऱ्यांमध्ये भीतीचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
दरम्यान, औषधांच्या दर्जाबाबत शंका असल्यास किंवा अवैध साठवणूक, विक्री अथवा संशयास्पद व्यवहारांची माहिती मिळाल्यास नागरिकांनी तात्काळ FDA कडे तक्रार करण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. तक्रार करताना संबंधित व्यक्तीने आपले नाव, पत्ता, संपर्क क्रमांक, संशयित आस्थापनेचा अचूक पत्ता आणि औषधाचे नाव नमूद करावे. प्राप्त होणाऱ्या सर्व तक्रारींची अत्यंत गोपनीयतेने पडताळणी करून तातडीने कायदेशीर कारवाई केली जाईल, असे प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे.
‘औषधे व सौंदर्य प्रसाधने कायदा १९४०’ तसेच इतर संबंधित कायदे आणि नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांविरोधात यापुढे थेट न्यायालयीन कारवाई करण्यात येईल, असा इशारा स्वतः आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी दिला आहे. त्यामुळे राज्यातील औषध आणि अन्न व्यवसाय क्षेत्रात नियमांचे काटेकोर पालन करण्याची गरज अधिक अधोरेखित झाली आहे.
अवघ्या ६० तासांत ५३ धाडी, लाखो रुपयांचा संशयित साठा जप्त आणि बनावट औषधांवर कारवाई अशा घटनांमुळे FDA आता पूर्णपणे ॲक्शन मोडमध्ये आल्याचे स्पष्ट झाले आहे. नागरिकांच्या आरोग्याशी तडजोड करणाऱ्यांविरोधात ही मोहीम पुढील काळात आणखी तीव्र होण्याची शक्यता असून भेसळखोर आणि नियमभंग करणाऱ्यांसाठी हा स्पष्ट इशारा मानला जात आहे.
