विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षेला प्राधान्य; बारामती पोलिसांची शाळांमध्ये जनजागृती मोहीम
शक्ती बॉक्स’मधील तक्रारींची घेतली दखल; Good Touch–Bad Touch, सायबर सुरक्षा, व्यसनमुक्ती आणि महिला-बाल सुरक्षेबाबत विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन
बारामती, प्रतिनिधी – वर्षा चव्हाण
विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षिततेला सर्वोच्च प्राधान्य देत बारामती शहर पोलिसांनी Community Policing अंतर्गत शाळांमध्ये प्रत्यक्ष भेटी देऊन विद्यार्थ्यांशी संवाद साधण्याचा उपक्रम सुरू केला आहे. या उपक्रमांतर्गत कवी मोरोपंत शिक्षण संस्थेच्या प्राथमिक, माध्यमिक तसेच इंग्लिश मीडियम स्कूल, श्रीरामनगर, जळोची येथे बारामती शहर पोलिसांच्या पथकाने भेट देत विद्यार्थ्यांच्या समस्या जाणून घेतल्या. शाळेतील ‘शक्ती बॉक्स’ अर्थात विद्यार्थी तक्रार पेटीची पाहणी करून त्यातील तक्रारींची दखल घेण्यात आली.
हा उपक्रम पोलीस अधीक्षक, पुणे ग्रामीण संदीप सिंह गिल्ल, अपर पोलीस अधीक्षक गणेश बिरादार यांच्या मार्गदर्शनाखाली तसेच उपविभागीय पोलीस अधिकारी बारामती चैतन्य कदम यांच्या आदेशानुसार आणि बारामती शहर पोलीस स्टेशनचे प्रभारी पोलीस निरीक्षक श्रीशैल चिवडशेट्टी यांच्या नेतृत्वाखाली राबविण्यात आला.
🟡‘शक्ती बॉक्स’मधील तक्रारींची संवेदनशीलतेने दखल
शाळेला दिलेल्या भेटीदरम्यान पोलिसांनी ‘शक्ती बॉक्स’ उघडून विद्यार्थ्यांकडून प्राप्त झालेल्या तक्रारींची पाहणी केली. त्यामध्ये आढळून आलेल्या काही किरकोळ स्वरूपाच्या बाबींची संवेदनशीलतेने नोंद घेण्यात आली. संबंधित विद्यार्थ्यांची ओळख आणि गोपनीयता कायम ठेवत मुख्याध्यापकांच्या उपस्थितीत त्यांच्याशी संवाद साधण्यात आला.
गैरवर्तन करणाऱ्या विद्यार्थ्यांवर केवळ शिक्षा करण्याऐवजी त्यांच्या वर्तनामुळे होणारे परिणाम समजावून सांगण्यात आले. त्यांना योग्य ती समज देऊन मार्गदर्शन करण्यात आले. त्यामुळे तक्रार निवारणासोबतच विद्यार्थ्यांमध्ये सकारात्मक बदल घडवून आणण्यावर पोलिसांनी भर दिला.
🟤‘पोलीस काका-पोलीस दीदी’ संकल्पनेतून विश्वासाचे नाते
बारामती शहर पोलिसांचा हा उपक्रम पोलीस महासंचालक, महाराष्ट्र राज्य यांच्या Standing Order No. 03/2019 शी सुसंगत असून ‘Police Kaka / Police Didi’ या संकल्पनेच्या माध्यमातून शाळा आणि विद्यार्थ्यांशी पोलिसांचे विश्वासाचे नाते निर्माण करण्याचा प्रयत्न आहे.
या संकल्पनेनुसार पोलिसांनी शाळांना नियमित भेटी देणे, मुख्याध्यापक व शिक्षकांशी समन्वय साधणे, विद्यार्थ्यांच्या अडचणी जाणून घेणे आणि गरजेनुसार त्यांना संरक्षण, मार्गदर्शन व मदत उपलब्ध करून देणे अपेक्षित आहे. पोलीस हे केवळ कायदा-सुव्यवस्था राखणारे यंत्रणा नसून विद्यार्थ्यांसाठी ‘संरक्षक, मित्र आणि मार्गदर्शक’ म्हणून कार्यरत राहावेत, हा या उपक्रमामागील प्रमुख उद्देश आहे.
🟢Good Touch–Bad Touch बाबत विद्यार्थ्यांना जागरूकता
अल्पवयीन मुला-मुलींच्या सुरक्षिततेच्या दृष्टीने पोलिसांनी Good Touch–Bad Touch या महत्त्वाच्या विषयावर विद्यार्थ्यांशी संवाद साधला. स्वतःच्या शरीराच्या सुरक्षिततेबाबत जागरूक राहणे, कोणत्याही व्यक्तीकडून संशयास्पद अथवा अस्वस्थ करणारे वर्तन झाल्यास ते लपवून न ठेवता पालक, शिक्षक किंवा पोलिसांना तातडीने सांगणे, याबाबत विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन करण्यात आले.
छेडछाड, लैंगिक शोषण, रॅगिंग, धमकी किंवा कोणत्याही प्रकारच्या गैरवर्तनाला घाबरून न जाता त्याची माहिती विश्वासू व्यक्तीला देण्याचे आवाहनही करण्यात आले.
🔴सायबर गुन्हे आणि सोशल मीडिया वापराबाबत मार्गदर्शन
आजच्या डिजिटल युगात विद्यार्थी मोठ्या प्रमाणात मोबाईल आणि सोशल मीडियाचा वापर करतात. त्यामुळे सायबर सुरक्षेबाबतही विद्यार्थ्यांना विशेष मार्गदर्शन करण्यात आले. अनोळखी व्यक्तींशी ऑनलाइन संवाद साधताना काळजी घेणे, वैयक्तिक माहिती, फोटो किंवा पासवर्ड कोणाशीही शेअर न करणे, ऑनलाइन फसवणुकीपासून सावध राहणे आणि सायबर बुलिंगला बळी पडल्यास तातडीने पालक, शिक्षक किंवा पोलिसांशी संपर्क साधणे, अशा सूचना देण्यात आल्या.
सोशल मीडियावर कोणत्याही व्यक्तीवर विश्वास ठेवण्यापूर्वी त्याची सत्यता तपासणे आणि संशयास्पद लिंक, मेसेज अथवा ऑनलाइन आमिषांना प्रतिसाद न देण्याचे आवाहनही पोलिसांनी केले.
🔵व्यसनमुक्ती, चुकीची संगत आणि वाहतूक सुरक्षेवरही भर
विद्यार्थ्यांनी अमली पदार्थ तसेच इतर व्यसनाधीन पदार्थांपासून दूर राहावे, चुकीच्या संगतीपासून स्वतःचे संरक्षण करावे आणि आपल्या भवितव्याचा विचार करून योग्य निर्णय घ्यावा, असे पोलिसांनी सांगितले.
यासोबतच रस्ता ओलांडताना घ्यावयाची काळजी, वाहतूक नियमांचे पालन, वाहन चालविताना आवश्यक सुरक्षितता आणि रस्त्यावर जबाबदारीने वागण्याबाबतही विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन करण्यात आले.
💥विद्यार्थी सुरक्षा समिती आणि तक्रार पेटीची प्रभावी अंमलबजावणी
महाराष्ट्र शासनाच्या शालेय शिक्षण व क्रीडा विभागाच्या विद्यार्थी सुरक्षा धोरणानुसार शाळांमध्ये विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षिततेसाठी विविध उपाययोजना करणे आवश्यक आहे. शाळांमध्ये तक्रार पेटी ठेवणे, ती नियमितपणे उघडणे आणि प्राप्त तक्रारींवर आवश्यक कार्यवाही करणे, तसेच विद्यार्थी सुरक्षा समितीच्या माध्यमातून सुरक्षाविषयक बाबींचा नियमित आढावा घेणे अपेक्षित आहे.
शाळेच्या आवारात किंवा विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षेशी संबंधित गंभीर अथवा आक्षेपार्ह बाब निदर्शनास आल्यास स्थानिक पोलीस प्रशासनाशी तातडीने संपर्क साधून योग्य ती कार्यवाही करण्याचेही निर्देश आहेत. याच पार्श्वभूमीवर बारामती शहर पोलिसांनी शाळांमध्ये प्रत्यक्ष जाऊन विद्यार्थी सुरक्षा यंत्रणेचा आढावा घेण्यास सुरुवात केली आहे.
🔸‘पोलीस आपल्यासाठी आहेत’ हा विश्वास निर्माण करण्याचा प्रयत्न
बारामती शहर पोलिसांचा हा उपक्रम केवळ शाळेला भेट देण्यापुरता मर्यादित नसून विद्यार्थ्यांच्या मनात ‘पोलीस आपल्यासाठी आहेत’ हा विश्वास निर्माण करण्याच्या दृष्टीने महत्त्वपूर्ण मानला जात आहे.
लहान वयात विद्यार्थ्यांना भेडसावणाऱ्या समस्या वेळीच समोर आल्यास अनेक गंभीर घटना टाळता येऊ शकतात. त्यामुळे विद्यार्थी, पालक, शिक्षक आणि पोलीस यांच्यात सातत्यपूर्ण संवाद असणे आवश्यक आहे. विद्यार्थ्यांनी कोणतीही अडचण किंवा भीती मनात न ठेवता ती विश्वासू व्यक्तीसमोर मांडावी, असे आवाहन पोलिसांनी केले.
🔷बारामतीतील शाळांमध्ये उपक्रम सातत्याने राबविणार
उपविभागीय पोलीस अधिकारी चैतन्य कदम यांच्या मार्गदर्शनाखाली बारामती उपविभागात विद्यार्थी व महिला सुरक्षेसंदर्भातील प्रतिबंधात्मक पोलिसिंग अधिक प्रभावी करण्यासाठी अशा शाळा भेटी सातत्याने घेण्यात येणार आहेत.
बारामती शहर पोलीस स्टेशनच्या हद्दीतील विविध शाळांमध्ये ‘Police Kaka / Police Didi’ संकल्पना अधिक प्रभावीपणे राबवून विद्यार्थ्यांना पोलिसांपर्यंत सहज पोहोचता यावे, त्यांच्या समस्या सुरुवातीच्या टप्प्यावरच समोर याव्यात आणि गंभीर घटना घडण्यापूर्वी प्रतिबंधात्मक उपाययोजना करता याव्यात, यासाठी पोलिसांकडून प्रयत्न सुरू आहेत.
या उपक्रमात म.पो.हवा. ब.नं. 2377 काळे, पो.शि. ब.नं. 2865 निंबाळकर, म.पो.कॉ. ब.नं. 3048 पंडित, पो.कॉ. ब.नं. 1217 विरकर आणि म.पो.कॉ. ब.नं. 3093 कदम यांनी सहभाग घेत विद्यार्थ्यांशी प्रत्यक्ष संवाद साधला व आवश्यक सूचना दिल्या.
“विद्यार्थ्यांच्या मनात पोलिसांची भीती नव्हे, तर विश्वास निर्माण करणे, त्यांच्या समस्या ऐकून घेणे आणि त्या गंभीर स्वरूप धारण करण्यापूर्वी योग्य मदत पोहोचवणे, हे Community Policing चे खरे उद्दिष्ट आहे. बारामती शहरातील प्रत्येक विद्यार्थी सुरक्षित राहावा यासाठी पोलीस, शाळा आणि पालक यांच्यातील समन्वय आणखी मजबूत करण्यात येईल,” असे बारामती शहर पोलीस स्टेशनचे प्रभारी पोलीस निरीक्षक श्रीशैल चिवडशेट्टी यांनी सांगितले.
